مقدمه و اهمیت کنترل بیولوژیک:
تمامی موجودات از جمله آفات ک شاورزي، در طبیعت د شمنانی دارند و این د شمنان طبیعی، جمعیت آفت را کنترل میکنند،
این امر باعث می شود جمعیت حشرات مضر از حد خاصی بیشتر نشده و طغیان نکنند. به کنترل آفات در طبیعت که به وسیله
دشمنان طبیعیِ آفات بدون دخالت انسان صورت میگیرد “کنترل طبیعی” می گویند.
با افزایش سم پاشی هاي بی رویه، حشرات مفید ار بین رفته و آفات به سموم مقاوم شده اند. در نتیجه کشاورزان باز از سموم
بی شتري ا ستفاده میکنند، اما نتیجه اي از این همه هزینه براي کنترل آفات نمی بینند زیرا سم پا شی زیاد و غیر علمی باعث
مقاومت آفات به سم میشود.
علاوه بر مشکل مقاوم شدن آفات، سموم کشاورزي باعث آلوده شدن منابع آب زیر زمینی، خاك و طبیعت می شود. سموم تا
چندین سال در طبیعت باقی مانده. جذب خاك، گیاه و حتی گوشت دام شده و در نتیجه وارد بدن انسان می شود. همچنین
افرادي که از محصولات کشاورزي با باقی مانده سموم بیش از حد استاندارد استفاده میکنند در معرض ریسک بالاي سرطان،
ام اس، انواع تومر و … قرار میگیرند. علاوه بر مشکلاتی که براي مصرف کنندگان ایجاد می شود، کشاورزانی که سم پاشی بدون
تجهیزات ایمنی انجام می دهند نیر در خطر بروز انواع بیماري ها (حساسیت پوستی، مشکلات تنفسی، مشکلات بینایی، حالت
تهوع، سرطان و …) قرار دارند.
خوشبختانه راه حلی براي این مشکل وجود دارد. تولیدي ارگانیک با تکثیر حشرات مفید و در اختیار قراردادن آن به کشاورزان
این مشــکل را حل کرده اســت. به تولید انبوه عوامل طبیعیِ مفیدِ کنترل کننده آفات و رها ســازي آن در اکوســیســتم هاي
کشاورزي به منظور کنترل آفتی خاص، “کنترل بیولوژیک” میگویند. کنترل بیولوژیک به نسبت سم پاشی، مزایاي زیادي دارد،
مانند: هزینه ي کمتر، کارایی زیاد مخ صو صا در مورد آفاتی که به سموم مقاوم شده اند، حفظ محیط زی ست و عدم آلودگی
طبیعت و در نتیجه ارتقا سلامت جامعه و ….
2
به یاد داشته باشیم که اولیت امنیتی یک کشور، وجود امنیت غذایی است. این امنیت هم شامل میزان محصولات غذایی مورد
نیاز کشور و مهمتر از آن سلامت غذا می باشد. چون سالم نبودن غذا باعث ایجاد بیماري شده و هزینه هاي بیشتري به کشور
وارد می کند.
آیا تا کنون اندیشیده اید که چرا در گذشته ي نچندان دور بیماري هایی مانند سرطان کم تر بود و لی امروزه حتی کودکان به
این بیماري مبتلا می شوند؟ کشاورزان اولین اشخاصی هستند که نقش بسیار مهمی در بالا بردن کیفیت سلامت جامعه دارند
چون هم غذاي انسان و هم دام و طیور با دستان زحمتکش آنان تولید می شود.

معرفی زنبور “براکن هبتور”
زنبور براکون از خانواده Braconidae و از جنس (Bracon (=Habrobracon می باشد.
زنبورهاي این زیرخانواده در دســـته زنبورهاي ectoprasitoid Idiobiont جاي دارند به این مفهوم که تمام گونه هاي این زیر
خانواده تخمگداري خود را روي بدن میزبان انجام می دهند. و میزبان خود را قبل از تخمگذاري بصـــورت دائم فلج می نمایند.
به عبارت دیگر تخمگذاري دو مرحله اي است: یکی تزریق زهر و دیگري تخمگذاري.
میزبان هاي زنبور براکون
Heliothis armigera
این آفت همه چیز خوار بوده و به تمام محصولات حمله می کند.
کرم میوه گوجه فرنگی، پیله خوار نخود، کرم غوزه پنبه، کرم فلفل دلمه، کرم کلزا… همگی هلیوتیس هستند.

Ostrinia nubilalis
ساقه خوار اروپایی ذرت، این ح شره پلی فاژ است. در دنیا حدود200 میزبان دارد ،در ایران، گیاهان زراعی که به عنوان میزبان
براي این آفت ذکر شده عبارتند از ذرت، کنف، پنبه، برنج و نیشکر و .. می باشند.
Ephestia kuhniella
شب پره کرم آرد در درجه اول به غلات آرد شده حمله میکند و به انواع خشکبار، نان، خرما، کشمش، انجیر،گندم، ذرت، برنج،
قارچ خشک شده و تازه حمله می کند.
Plodia interpunctella
شب پره هندي، آفتی خطرناك در انبار هاي پسته، بادام، گردو، انجیر و باغ انجیر می باشد و به انواع خشکبار، آجیل و غذا هاي
خشک حمله می کند.
3
Galleria mellonella
شب پره موم خوار کندوي زنبور عسل.
Sesamia cretica
ساقه خوار ذرت و نیشکر.
Batrachedra amydraula
کرم میوه خوار خرما یا شب پره کوچک خرما، هم در نخل ستان و هم انبار ایجاد خ سارت می کند و در بع ضی مناطق مانند بم
باعث ریزش50-70 درصد میوه میگردد.
Spodoptera littoralis
Spodoptera exigua
پروانه ي برگ خوار چغندر قند و ذرت، این آفت به ذرت، چغندر، یونجه، سیب زمینی، پنبه، حبوبات، باقلا، سویا، گوجه فرنگی،
انواع جالیز، پیچک، سلمک و … حمله می کند.

Mythimna loreyi
برگ خوار تک نقطه اي ذرت

جهت ارتقاي سلامت جامعه، فرهنگ سازي کنترل بیولوژیک و کمک به کشاورزان، دولت مقدار 60 درصد از هزینه تولید زنبور
براکن را به صـــورت یارانه دولتی می پردازد این برنامه مبارزه بیولوژیک علیه آفت پنبه،گوجه، نخود، ذرت و چغندر جهت
مبـارزه با کـرم قوزه پنبـه (armigera Heliothis (در حال اجرا می باشد.
شکل شناسی زنبور hebetor. B
این زنبوربه رنگ قهوه اي تیره تا روشن می باشد. اندازه این زنبور بین 1-4 میلیمتر بسته به شرایط متفاوت می باشد.

4
زیست شناسی زنبور hebetor Bracon
زنبورهاي براکون بطور طبیعی در مزارعی که کمتر د ستخوش سمپا شی قرار گرفته اند وجود دارند و لارو پروانه ها را پارازیت
می نماید. نتیجتا آفات بسیاري در اثر فعالیت زنبورها کنترل می شوند.
زنبورهاي ماده بعد از فلج کردن میزبان روي بدن آنها تخم گذاري می کنند. تخمها پس از 2-1 روز تفریح شـــده و لاروهاي
زنبور شروع به تغذیه از محتویات داخل بدن میزبان می نمایند.
پس از طی دوره لاروي (سه سن لاروي) که به مدت 4-3 روز به طول می انجامد لاروهاي زنبور میزبان را ترك کرده و در کنار
میزبان تبدیل به شفیره می شوند دوره شفیرگی 5-4 روز می باشد و بعد حشره بالغ از داخل شفیره خارج می گردد.
در شرایط حرارتی 1 ±29 درجه سانتیگراد و رطوبت 5 ± 60 %سیکل زندگی زنبور از تخم تا حشره بالغ 11 -9 روز بطول می
انجامد. خروج زنبورهاي بالغ از شفیره اغلب حدود 2-1 روز طول می ک شد تا زنبورهاي ماده خارج شده، جفت گیري کرده و
آماده تخم ریزي شـــوند. طول عمر زنبور ماده جفت گیري کرده حدوداً 35-20 روز و عمر زنبورهاي نر کوتاه در حدود 5-10
روز بر حسب شرایط متفاوت می باشد.

روش رهاسازي:
در صبح زود و نزدیک غروب آفتاب زمان مناسب برا رهاسازي زنبور میباشد. با باز کردن درب لیوان حاوي زنبور، زنبور ها پرواز
کرده و در مزرعه پراکنده می شوند. اگر هوا گرم بود درب لیوان ها را زیر بوته ها که خنک تر است باز کرده و اقدام به رهاسازي
زنبور کنید.
رها سازي در غروب آفتاب بهتر است زیرا شب فعالی اکثر آفات و خنکی شب باعث اثر بخشی بیشترِ کنترل بیولوژیک می شود.
امید است در آینده اي نزدیک با افزایش تولید عوامل کنترل بیولوژیک از سموم پر خطر کمتر استفاده شود و جامعه سالم تري
داشته باشیم.
براي کسب اطلاعات بیشتر به کانال تلگرام Bioorganic @بپیوندید.
سفارش: 09371222013

دستتان سبز و کشت و کارتان پر برکت باد